Група кампаній Webcom Media: Мінск, вул. Скрыганава, 6а, 4 паверх.

Элементарныя асновы юзабіліці

Юзабіліці – гэта якасная прымета, якая вызначае, наколькі інтэрфейс карыстальніка лёгкі ў выкарыстанні. Слова «юзабіліці» таксама значыць набор метадаў для паляпшэння інтэрфейсу падчас яго распрацоўкі.

У юзабіліці ёсць 5 колькасных складнікаў:

•    Навучальнасць: наколькі лёгка карыстальнікі могуць выканаць асноўныя задачы, сустрэўшыся з незнаёмым інтэрфейсам упершыню?
•    Эфектыўнасць: пасля таго, як карыстальнікі азнаёмяцца з дызайнам, як хутка яны змогуць выканаць тое ж заданне?
•    Запамінальнасць: пасля таго, як карыстальнік зноў вернецца да інтэрфейсу праз пэўны прамежак часу, наколькі лёгка яму будзе аднавіць свае навыкі працы з дадзеным інтэрфейсам?
•    Памылкі: колькі памылак робіць карыстальнік, наколькі сур’ёзныя гэтыя памылкі, наколькі лёгка карыстальнік можа іх выправіць?
•    Задаволенасць: наколькі карыстальніку прыемна выкарыстоўваць дадзены інтэрфейс?

Акрамя юзабіліці існуе яшчэ мноства іншых важных якасных прыкмет дызайну. Адна з ключавых – карыснасць, якая апісвае функцыянальнасць дызайну і адказвае на пытанне: ці з’яўляецца інтэрфейс тым, што патрэбна карыстальніку? Юзабіліці і карыснасць аднолькава важныя: які сэнс у праграме, няхай нават і самай зручнай у выкарыстанні, калі яна не робіць тое, што вам патрэбна? Дрэнная і тая праграма, якая гіпатэтычна робіць тое, што вам трэба, але вы не можаце з ёй працаваць праз складанасць яе інтэрфейсу.

Для вывучэння карыснасці праграмы вы можаце выкарыстўваць тыя ж метады, што і пры вывучэнні якасцей яе юзабіліці.

У Web-е юзабіліці з’яўляецца неабходнай умовай выжывання. Калі з вэб-сайтам складана працаваць, наведвальнікі проста пакiдаюць яго. Калі галоўная старонка сайта не заяўляе акрэслена і зразумела, чым займаецца кампанія і якія задачы сайт дазваляе вырашыць, наведвальнікі пакiдаюць яго. Калі сайт заблытаны, наведвальнікі пакiдаюць яго. Калі інфармацыя на сайце складаная для ўспрымання і не адказвае на ключавыя пытанні наведвальнікаў, яны пакiдаюць яго. Не icнуе такіх наведвальнікаў, якія ўважліва вывучаюць «даведкавае выданне па працы з сайтам» або марнуюць свой час на асваенне яго інтэрфейсу. У Web-е гаць гаці іншых сайтаў, таму пакiнуць такія  старонкi – першае памкненне, што ўзнікае ў наведвальнікаў, калі яны сутыкаюцца са складанасцямі.

Першае правіла е-камерцыі сцвярджае: калі наведвальнікі не могуць адшукаць тавар, яны ніяк не змогуць яго набыць.

Сённяшні досвед паказвае, што прыкладна 10% бюджэту праекта павінна траціцца на юзабіліці. Гэта дапаможа павялічыць якасць вэб-сайта прыблізна больш як у 2 разы, і крыху менш, як у 2 разы, якасць інтранет-сайта. Што дадычыцца ПЗ і іншых прадуктаў, ступень паляпшэння якасці, як правіла, крыху ніжэйшая, але ўсё адно істотная.

Пры распрацоўцы прадуктаў для ўнутранага карыстання лічыце, што паляпшэне юзабіліці ў 2 разы азначае скарачэнне ў 2 разы часу на навучанне карыстальнікаў і павелічэнне ў 2 разы, напрыклад, колькасці дзеянняў, якія карыстальнік зможа прарабіць за гадзіну. Пры распрацоўцы прадуктаў на продаж лічыце, што паляпшэнне юзабіліці ў 2 разы дазволіць павысіць у 2 разы аб’ём продажу, падвоіць колькасць зарэгістраваных карыстальнікаў і заказаў, і наогул, павялічыць у 2 разы той вынік, які вы чакаеце атрымаць ад праекта.

Існуе мноства метадаў вывучэння юзабіліці, але самы асноўны і самы карысны – гэта метад тэставання вашага дызайну карыстальнікамі.

Ён змяшчае ў сабе 3 кампаненты:

-    Абярыце карыстальнікаў, найбольш тыповых для вашага пректа/прадукта, напрыклад, наведвальнікаў камерцыйных сайтаў або супрацоўнікаў вашай кампаніі, якія часта карыстаюцца інтранетам (у апошнім выпадку павінны быць абраныя тыя, хто не працуе ў  вашым аддзеле).
-    Папрасіце іх выканаць найбольш тыповыя задачы.
-    Сачыце за тым, што робяць карыстальнікі, дзе ў іх усё атрымліваецца, дзе ўзнікаюць складанасці з інтэрфейсам. Маўчыце і слухайце, што кажуць карыстальнікі.

Самае важнае – праводзіць тэставанне з кожным карыстальнікам. Няхай кожны з іх сам вырашае праблемы, якія перад ім узнiкаюць.

Калі вы будзеце дапамагаць ім або прыцягваць іх увагу да нейкага пэўнага элемента на экране, вы сапсуеце вынікі тэсту.
Для таго каб высвятліць найбольш сур’ёзныя праблемы з юзабіліці, дастаткова прыцягнуць да тэставання 5 карыстальнікаў. Замест таго, каб растрачвацца на буйное дарагое даследаванне, лепш за ўсё правесці некалькі дробных тэстаў і ўносіць змены ў дызайн пасля кожнага з іх: так вы адразу зможаце выправіць выяўленыя памылкі. Гэты метад паступовага дызайну лепш за ўсё дазваляе палепшыць    якасць канчатковага прадукта. Чым больш версій і ідэй вы адкатаеце на карыстальніках, тым лепш.
Юзабіліці адыгрывае сваю ролю на кожным этапе рэалізацыі праекта. Ацэнка якасці інтэрфейсу на кожным этапе – толькі адна прычына з якой я рэкаменую праводзіць шматразовыя хуткія і танныя тэсты. Вось як гэта выглядае:

1.  Перад пачаткам распрацоўкі новага дызайну, правядзіце тэставанне старога дызайну, каб выявіць у ім добрыя моманты, якія варта пакінуць або ўзмацніць, і дрэнныя моманты, якія выклікаюць цяжкасці ў карыстальнікаў.
2. У выпадку, калі вы працуеце не над інтранет-прадуктам, даследуйце дызайн вашых канкурэнтаў, каб затанна атрымаць дадзеныя пра магчымая варыянты інтэрфейсу, якія валодаюць тымі ж функцыямі, што і ваш.
3. Правядзіце тэставанне ў рэальных умовах, каб ацаніць, як працуюць з інтэрфейсам карыстальнікі ў абставінах свайго працоўнага месца.
4. Стварыце папяровыя прататыпы аднаго або некалькіх вырыянтаў дызайна і выпрабоўвайце іх на карыстальніках. Чым менш часу вы патраціце на рэалізацыю той ці іншай ідэі, тым лепш, так як вам усё адно давядзецца змяняць дызайн па выніках тэстаў.      
5. Адшліфуйце ідэі, якія даюць лепшыя вынікі па некалькіх тэстах. Паступова прасоўвайцеся ад схематычнага дызайну на паперы да больш падрабязнага і дэталёвага на камп’ютэры. Праводзьце тэсты на кожным этапе ўнясення зменаў.      
6. Праверце дызайн на адпаведнасць агульнапрынятым правілам юзабіліці.
7. Пасля таго, як вы прынялі рашэнне па канчатковым варыянце і рэалізуеце яго, пратэстуйце яго яшчэ раз. На этапе рэалізацыі заўсёды знаходзяцца дробныя памылкі.

Не адкладайце тэставанне дызайну на карыстальніках да самага апошняга моманту. Калі вы так зробіце, большасць крытычных памылак, якія будуць знойдзены падчас тэсту, ужо будзе немагчыма выправіць. Многія з гэтых памылак будуць насіць структурны характар, і для іх выпраўлення давядзецца перарабіць усё нанова.

Адзіны спосаб атрымаць якасны карыстальніцкі інтэрфейс – пачаць тэставаць з самага пачатку развіцця праекту і працягваць праводзіць тэсты на кожным этапе.

Крыніца: www.webmascon.com



x